ميان ماندن و رفتن

 دو کتاب، یک نگاه :

 از سال1988/1366 که نخستین جلد شاهنامه به کوشش جلال خالقی مطلق در  نیویورک منتشر شد تقریباً همه در این انتظار بودیم که روزی یک دوره کامل از چاپ انتقادی شاهنامه را به کوشش یک ایرانی در اختیار داشته باشیم برای آن که تا بود یا به چاپ مول فرانسوی رجوع می کردیم یا  این اواخر هم به چاپی که دانشمندان شوروی زیر نظر برتلس در مسکو منتشر کرده بودند. کمی ناگوار بود که مهمترین اثر ملی ایران پخته دست کسانی باشد که درک ملیت ایرانی برایشان نباید چندان موضوعیت داشته باشد.

 ملاحظه می فرمایید این بار هم هنوز سرانگشت خارجی از شاهنامه کاملاً محو نشده است برای آن که می دانیم خالقی کار تصحیح خود را در آلمان به سامان رسانیده و در نیویورک با سرمایه یک ناشر امریکایی چاپ کرده است. البته هنوز مجلدات 7و8 آن به دست ما نرسیده بود که خوشبختانه دوره کامل 8 جلدی آن به صورتی قانونی و با موافقت خالقی و حتماً ناشر امریکایی آن در ایران آن هم در بنیاد دایره المعارف بزرگ اسلامی، که به خوشکاری و خویشکاری موسوم و نامبردار است، عیناً و با همان ساخت و ساز اصلی تجدید چاپ شد و پس از سالی انتظار و بیشتر، سرانجام در نمایشگاه کتاب امسال به دست مشتاقان فردوسی و شاهنامه رسید.

 نظم شاهنامه سی سال طول کشید آماده سازی، تصحیح و نشر آن گمانم بیشتر، برای آن که از سال 1352 که من در جریان کار خالقی هستم می دانم که تمام وقتش با شاهنامه گذشته است.

اینک این شما و این شاهنامه فردوسی به کوشش جلال خالقی مطلق، انتشارات مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.

منتظر 4 جلد یادداشتهای خالقی برشاهنامه هم باشید که به همین صورت قرار است از سوی همین ناشر یعنی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی در آینده منتشر شود.  

کتاب دوم اما از ژاپن به تازگی برای من رسیده است. حضور پیدا و پنهان زن در متون صوفیه با زیر عنوان: زنان صوفی از آغاز سده های نخستین هجری تا دوران قبل از انقلاب مشروطه.

این کتاب نوشته خانم زهرا طاهری آشنای بنده و هموطن شماست که سالهاست در ژاپن زبان فارسی تدریس می کند. تعجب نکنید زنان به تصوف هم کارداشته اند و حتی از همان سده های نخستین اسلامی سر از خانقاهها و زاویه ها و لنگر ها هم در آورده بودند. خبرهایی در این کتاب از حضور زنان در عرصه مسائل اجتماعی و فکری آمده است که برای زن و مرد امروز تصورش هم چندان ساده نیست.

اتفاقی همین طور لای کتاب را باز می کنم( ص 236 ) سخن از عایشه کاشغری است کشاورز زاده ای که با پدر در کار کشت و کار است و ناگاه همچون فضیل عیاض از گفتگوی جغدی و چکاوکی(زنان اینجا هم ظرافت کار خود را نشان می دهند) شوری در دلش می افتد و آتشی در جانش می افروزد. پس از آن قدم در راه تفکر می گذارد و تا عرصه ولایت پیش می رود.

 فمنیزم را در ایران باید از دورترهای تاریخ در مطالعه گرفت.    

کتاب حضور پیدا و پنهان زن را موسسه مطالعات فرهنگها و زبانهای آسیا و افریقای دانشگاه  

مطالعات خارجی توکیو چاپ کرده است به زبان فارسی خودمان، همین چند ماه اخیر در سال 2007.

     امان از این چشم بادامیها.